← Naar het model Capability

Rolontwikkeling

Wat het is

Rolontwikkeling is het vermogen om functies, loopbanen en beoordelingscriteria mee te laten bewegen met het werk. Met AI verschuift werk van zelf uitvoeren naar formuleren, delegeren, orkestreren en valideren. Functieprofielen en promotiecriteria die dat niet weerspiegelen, belonen het werk van gisteren.

Het gaat niet om functies schrappen. Het vak breidt uit, de schaarste verschuift. Wat schaars wordt, is het vermogen om een probleem scherp te formuleren, AI-output te beoordelen en de verbinding te leggen tussen wat een klant bedoelt en wat er gebouwd wordt.

Het verschil met Veranderkracht: daar gaat het om mensen meenemen in de verandering. Hier gaat het om de structuur: rollen, paden en criteria. Het verschil met AI-geletterdheid & samenwerken met AI: daar gaat het om de vaardigheden. Hier gaat het om hoe de organisatie die vaardigheden erkent en beloont.

Een herkenbaar voorbeeld: een junior engineer levert met AI in een week wat vroeger een maand kostte. Bij de beoordeling telt alleen wat zij zelf heeft geschreven. De senior die haar werk valideerde en de architectuur bewaakte, krijgt daar geen erkenning voor. Beide signalen sturen de verkeerde kant op.

Waarom

Onderzoek van McKinsey (Superagency in the workplace, 2025) en het World Economic Forum (Four Futures for Jobs in the New Economy, 2025) beschrijft hoe AI taken binnen functies verschuift, en hoe het tempo daarvan afhangt van keuzes die organisaties zelf maken. Het werk verdwijnt zelden in zijn geheel; de samenstelling verandert.

De positie van dit model: de grootste verschuiving zit in wat senioriteit betekent. Waar senioriteit vroeger vooral zat in hoeveel je zelf kon maken, zit die nu ook in hoe goed je kunt beoordelen wat er gemaakt is, en hoe scherp je de bedoeling kunt formuleren. Dat vraagt andere loopbaanpaden en andere criteria.

Daarnaast: de overgang kost tijd. Mensen die een nieuwe manier van werken leren, worden eerst langzamer voordat ze sneller worden. Een organisatie die dat productiviteitsdal niet accepteert, duwt mensen terug naar de oude werkwijze.

Wat je nodig hebt

Per functiegroep inzicht in welke taken verschuiven: wat neemt AI over, wat wordt belangrijker, wat komt erbij? En Outcome-sturing & systeemdenken: wie op output beoordeelt, kan orkestreren en valideren niet zien.

Hoe je het meet

Het aandeel herziene functieprofielen zegt niets als de beoordelingsgesprekken niet veranderen. Kijk of orkestreren, valideren en het formuleren van de bedoeling aantoonbaar meewegen in beoordelingen en promoties.

Instrumenten om in te groeien

Van uitvoeren naar orkestreren

  • Formuleren — een probleem en een bedoeling zo scherp maken dat een mens of agent ermee aan de slag kan.
  • Delegeren — kiezen wat je zelf doet, wat AI doet en wat een agent zelfstandig mag.
  • Orkestreren — meerdere agents en mensen laten samenwerken aan ÊÊn resultaat.
  • Valideren — beoordelen of het resultaat klopt met de bedoeling, en kunnen uitleggen waarom.

Per functiegroep in kaart brengen

  • Welke taken neemt AI al over, en welke over een jaar?
  • Welke vaardigheden worden meer waard, en welke minder?
  • Hoe ziet de overgang eruit, en wat heeft management nodig om die te faciliteren?
  • Hoe leert een junior het vak, als het basiswerk door AI wordt gedaan?

Die laatste vraag is de lastigste. Basiswerk was altijd de manier waarop mensen het vak leerden. Als AI dat overneemt, moet de organisatie nieuwe leerroutes ontwerpen. Hoe dat per generatie anders landt, staat bij Veranderkracht.

Nieuwe rollen

Er ontstaan rollen die tussen intentie en implementatie zitten, zoals engineers die dicht bij de klant de bedoeling ophalen en met AI direct vertalen naar werkende oplossingen. Maak dat soort rollen expliciet, met een eigen loopbaanpad, in plaats van ze te laten ontstaan als bijbaan. Leg de team-afspraken vast in het Team Canvas.

Lees en luister verder

Het vak verdwijnt niet. Het verschuift naar formuleren en beoordelen, en daar moet je loopbaanpad naartoe bewegen.